Những đổi mới nổi bật của Luật số 136/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026

Nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của Nhân dân, ngày 25/06/2025, Quốc hội đã thông qua Luật số 136/2025/QH15 (sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại và Luật Tố cáo).

Luật chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026, văn bản pháp lý quan trọng này đánh dấu bước tiến mạnh mẽ trong cải cách hành chính, đẩy mạnh chuyển đổi số và minh bạch hóa toàn bộ quy trình nghiệp vụ tiếp dân, xử lý đơn thư.

Dưới đây là các nội dung trọng tâm nổi bật của Luật:

1. Luật hóa hình thức tiếp công dân trực tuyến

Luật chính thức chính thức bổ sung hình thức tiếp công dân trực tuyến, bên cạnh phương thức tiếp xúc trực tiếp truyền thống (quy định tại khoản 1 Điều 1 Luật số 136/2025/QH15). Quy định này tạo cơ sở pháp lý cho việc thực hiện quyền của công dân trên môi trường số, đồng thời góp phần tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại và mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ công.

2. Quy định cụ thể, chi tiết về Quyền và Nghĩa vụ của công dân tại nơi tiếp dân

Theo Điều 7 Luật Tiếp công dân (được sửa đổi, bổ sung tại khoản 3 Điều 1 Luật số 136/2025/QH15), quyền và nghĩa vụ của công dân khi đến nơi tiếp công dân được quy định:

Về Quyền của công dân:

- Trình bày về nội dung khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh;

- Được hướng dẫn, giải thích về nội dung liên quan đến khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của mình;

- Khiếu nại, tố cáo về hành vi vi phạm pháp luật của người tiếp công dân;

- Nhận thông báo về việc tiếp nhận, kết quả xử lý khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh;

- Trường hợp người khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh không sử dụng thông thạo tiếng Việt thì có quyền sử dụng người phiên dịch;

- Các quyền khác theo quy định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo.

Về Nghĩa vụ của công dân:

- Nêu rõ họ tên, địa chỉ, số căn cước hoặc giấy chứng nhận căn cước hoặc số định danh cá nhân  hoặc số hộ chiếu; trường hợp được người khiếu nại uỷ quyền thì phải có văn bản uỷ quyền hợp pháp.

- Có thái độ đúng mực, tôn trọng đối với người tiếp công dân;

- Trình bày trung thực sự việc, cung cấp thông tin, tài liệu liên quan đến nội dung khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh; ký hoặc điểm chỉ xác nhận những nội dung trình bày đã được người tiếp công dân ghi chép lại;

- Nghiêm chỉnh chấp hành nội quy tiếp công dân và hướng dẫn của người tiếp công dân;

- Trường hợp nhiều người cùng khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh về một nội dung thì phải cử người đại diện để trình bày nội dung khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh;

- Chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung khiếu nại, tố cáo của mình.

Chánh Thanh tra tỉnh tiếp công dân định kỳ tháng 8/2026

3. Đồng thời Luật số 136/2025/QH15 cũng sửa đổi, bổ sung về trách nhiện người tiếp công dân:

Để nâng cao tinh thần trách nhiệm, chuyên nghiệp, công tâm, minh bạch và phải thực hiện đúng nhiệm vụ theo quy định (sửa đổi, bổ sung tại khoản 4 và khoản 10 Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung năm 2025).

Đặc biệt, tại Điều 27 của Nghị định số 154/2026/NĐ-CP ngày 15/05/2026 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức thi hành Luật Tiếp công dân bổ sung yêu cầu cập nhật, theo dõi, quản lý dữ liệu vụ việc; lưu trữ, kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan và cập nhật kịp thời vào Cơ sở dữ liệu quốc gia.

4. Bổ sung quy định về tạm đình chỉ và đình chỉ giải quyết khiếu nại (Điều 11a Luật Khiếu nại)

Nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người khiếu nại và đảm bảo tính khách quan:

Tạm đình chỉ: Áp dụng khi người khiếu nại gặp sự kiện bất khả kháng (thiên tai, dịch bệnh) hoặc trở ngại khách quan (tai nạn, ốm đau điều trị nội trú) dẫn đến không thể thực hiện quyền, nghĩa vụ đúng hạn. Khoảng thời gian tạm đình chỉ không tính vào thời hạn giải quyết khiếu nại.

Đình chỉ: Thực hiện khi người khiếu nại là cá nhân đã chết mà quyền, nghĩa vụ không được thừa kế, hoặc người khiếu nại tự nguyện rút đơn.

Công chức Phòng Nghiệp vụ 5, Thanh tra tỉnh tiếp công dân giải quyết đơn

5. Quy định các trường hợp từ chối tiếp công dân

Điều 9 Luật tiếp công dân quy định người tiếp công dân được từ chối tiếp người đến nơi tiếp công dân trong các trường hợp sau đây:

1. Người trong tình trạng say do dùng chất kích thích, người mắc bệnh tâm thần hoặc một bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình;

2. Người có hành vi đe dọa, xúc phạm cơ quan, tổ chức, đơn vị, người tiếp công dân, người thi hành công vụ hoặc có hành vi khác vi phạm nội quy nơi tiếp công dân;

3. Công dân không chấp hành kiểm tra an ninh, hoặc tự ý ghi âm, ghi hình, phát trực tiếp (livestream) khi đã được yêu cầu dừng lại nhằm bảo vệ bí mật nhà nước và quyền riêng tư.

4. Người khiếu nại, tố cáo về vụ việc đã giải quyết đúng chính sách, pháp luật, được cơ quan nhà nước có thẩm quyền kiểm tra, rà soát, thông báo bằng văn bản và đã được tiếp, giải thích, hướng dẫn nhưng vẫn cố tình khiếu nại, tố cáo kéo dài;

5. Những trường hợp khác theo quy định của pháp luật (quy định tại Điều 4 Nghị định số 154/2026/N Đ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ).

Có thể khẳng định, những điểm mới của Luật số 136/2025/QH15 đã góp phần đổi mới tư duy, nâng cao trách nhiệm công vụ, đảm bảo quyền và lợi ích chính đáng của người dân  theo quy định pháp luật.

Dương Thị Thu Huyền – Phó Trưởng phòng Nghiệp vụ 5