Đơn vị sự nghiệp công lập thuộc UBND cấp xã có được giải quyết khiếu nại lần đầu không

Khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, Quốc hội, Chính phủ, Thanh tra Chính phủ đã ban hành  nhiều văn bản quy phạm pháp luật quy định về tiếp công dân, về khiếu nại, về tố cáo, như: Nghị định số 141/2025/NĐ-CP ngày 12 tháng 6 năm 2025 của Chính phủ quy định về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 02 cấp trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Thanh tra Chính phủ; Thông tư số 02/2025/TT-TTCP ngày 25/6/2025 của Thanh tra Chính phủ hướng dẫn thực hiện một số quy định thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước của Thanh tra Chính phủ liên quan đến chính quyền địa phương 02 cấp; Luật số 136/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo; Nghị định số 154/2026/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2026 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Tiếp công dân; Nghị định số 155/2026/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2026 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 124/2020/NĐ-CP ngày 19 tháng 10 năm 2020 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Khiếu nại; Nghị định số 156/2026/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2026 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 131/2019/NĐ-CP ngày 10 tháng 4 năm 2019 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức thi hành Luật Tố cáo.

Các quy định pháp luật mới nêu trên nhằm kịp thời đáp ứng yêu cầu của thực tiễn, phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp. Tuy nhiên, hiện nay việc xác định thẩm quyền giải quyết khiếu nại của Chủ tịch UBND cấp xã, của người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập thuộc UBND cấp xã có 02 quan điểm ý kiến khác nhau.

UBND xã Ea Riêng công bố các quyết định của UBND xã về sắp xếp, tổ chức lại các đơn vị trường học trên địa bàn xã.

Quan điểm thứ nhất cho rằng theo quy định tại khoản 7 Điều 2 Luật số 136/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo thì ở cấp xã chỉ có Chủ tịch UBND cấp xã mới có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu, kể cả các quyết định hành chính, hành vi hành chính của viên chức ở các đơn vị sự nghiệp công lập cấp xã bị khiếu nại cũng thuộc thẩm quyền giải quyết của Chủ tịch UBND cấp xã; người đứng đầu các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc UBND cấp xã không có thẩm quyền giải quyết khiếu nại. Khoản 7 Điều 2 Luật số 136/2025/QH15 quy định: “Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của mình, của người đứng đầu cơ quan chuyên môn, tổ chức hành chính khác thuộc UBND cấp xã, của công chức, viên chức do mình quản lý trực tiếp”

Quan điểm thứ hai cho rằng theo quy định tại khoản 1 Điều 14 Nghị định số 124/2020/NĐ-CP ngày 19 tháng 10 năm 2020 của Chính phủ thì người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập thuộc UBND cấp xã vẫn có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu. Khoản 1 Điều 14 Nghị định số 124/2020/NĐ-CP quy định: “Người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của mình, của viên chức do mình quản lý trực tiếp”.

Cả hai quan điểm nêu trên đều có cơ sở pháp lý. Tuy nhiên câu hỏi đặt ra là ai có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần hai đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính mà người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập thuộc UBND cấp xã đã giải quyết mà còn khiếu nại hoặc khiếu nại lần đầu đã hết thời hạn nhưng chưa được giải quyết?

Khoản 2 Điều 14 Nghị định số 124/2020/NĐ-CP quy định: “Người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập cấp trên trực tiếp có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần hai đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính mà người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập cấp dưới đã giải quyết mà còn khiếu nại hoặc khiếu nại lần đầu đã hết thời hạn nhưng chưa được giải quyết. Đối với đơn vị sự nghiệp công lập không có đơn vị sự nghiệp công lập cấp trên trực tiếp thì người đứng đầu cơ quan nhà nước quản lý đơn vị sự nghiệp công lập đó có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần hai”. Theo phân cấp quản lý sau khi thực hiện chính quyền địa phương 02 cấp thì các đơn vị sự nghiệp công lập ở cấp xã (gồm các cơ sở giáo dục công lập; các đơn vị sự nghiệp công lập khác) thuộc quản lý của UBND cấp xã. Đối chiếu với quy định trên thì Chủ tịch UBND cấp xã được quyền giải quyết khiếu nại lần hai đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính mà người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập thuộc UBND cấp xã đã giải quyết khiếu nại lần đầu mà còn khiếu nại, vì Chủ tịch UBND cấp xã là người đứng đầu cơ quan nhà nước quản lý đơn vị sự nghiệp công lập thuộc UBND cấp xã.

Nếu cho rằng Chủ tịch UBND cấp xã được giải quyết khiếu nại lần hai theo như quy định tại khoản 2 Điều 14 Nghị định số 124/2020/NĐ-CP thì không phù hợp với quy định tại khoản 7 Điều 2 Luật số 136/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo là Chủ  tịch UBND cấp xã chỉ có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu.

Xã Ea Wer công bố Quyết định sắp xếp cơ sở giáo dục thuộc UBND xã

Để khắc phục sự bất cập nêu trên, theo quan điểm của cá nhân tôi, nên sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 14 Nghị định số 124/2020/NĐ-CP ngày 19 tháng 10 năm 2020 của Chính phủ theo hướng quy định thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu của người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập, không bao gồm các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc UBND cấp xã, để phù hợp với quy định về thẩm quyền giải quyết khiếu nại của Chủ tịch UBND cấp xã được quy định tại khoản 7 Điều 2 Luật số 136/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo./.

Nguyễn Đình Quang - Phó Trưởng phòng Nghiệp vụ 7