Nâng cao hiệu quả xử lý đơn, giải quyết khiếu nại, tố cáo: bắt đầu từ việc viết đúng đơn và phân loại đúng bản chất

Thực tiễn công tác tiếp công dân và xử lý đơn thư hiện nay cho thấy, không ít người dân vẫn còn lúng túng trong việc phân biệt giữa các quyền khiếu nại, tố cáo, kiến nghị và phản ánh. Việc xác định sai bản chất vụ việc ngay từ khâu lập đơn không chỉ gây khó khăn cho cơ quan chức năng trong quá trình phân loại, xử lý mà còn trực tiếp làm kéo dài thời gian, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của chính người dân.

Thực tế viết tiêu đề và gửi đơn

Trong công tác xử lý đơn thư, một thực trạng diễn ra khá phổ biến là nhiều người dân xuất phát từ tâm lý cho rằng: Ghi tiêu đề và nội dung để người đọc cảm thấy là sự việc nghiêm trọng như: đơn kêu cứu khẩn cấp; đơn tố giác tội phạm, Đơn tố cáo thì vụ việc sẽ được các cơ quan chức năng quan tâm hơn, xử lý nghiêm minh và nhanh chóng hơn. Nhưng nội dung lại yêu cầu hủy bỏ quyết định thu hồi đất, xem xét lại phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư hoặc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Về bản chất, đây là việc công dân đang thực hiện quyền khiếu nại để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bản thân. Theo quy định tại Điều 6 Thông tư số 05/2021/TT-TTCP của Thanh tra Chính phủ quy định quy trình xử lý đơn khiếu nại, đơn tố cáo, đơn kiến nghị, phản ánh, việc tiếp nhận và xử lý đơn bắt buộc phải căn cứ vào nội dung, bản chất vụ việc và mục đích của người gửi, tuyệt đối không phụ thuộc vào tên gọi hay tiêu đề ghi trên tờ đơn.

Việc gửi đơn không đúng bản chất dẫn đến nhiều hệ lụy trong thực tiễn: cơ quan tiếp nhận phải mất thời gian xác minh lại mục đích, chuyển đơn đến cơ quan có thẩm quyền hoặc phải hướng dẫn làm lại đơn. Điều này vô hình chung làm kéo dài thời gian giải quyết, làm phát sinh chi phí, công sức và gây bức xúc không đáng có.

Phân biệt đúng mục đích để lựa chọn hình thức gửi đơn

Để quyền và lợi ích hợp pháp được bảo vệ đúng pháp luật và nhanh chóng, trước khi viết đơn, người dân cần xác định rõ mục đích thực sự của mình theo các tiêu chí cơ bản sau:

1. Thực hiện quyền Khiếu nại: Khi người dân cho rằng quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính của cơ quan, người có thẩm quyền là trái pháp luật, xâm phạm trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Mục đích: Yêu cầu cơ quan nhà nước xem xét lại, sửa đổi hoặc hủy bỏ quyết định/hành vi đó.

2. Thực hiện quyền Tố cáo: Khi người dân phát hiện cá nhân, cơ quan, tổ chức có hành vi vi phạm pháp luật gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức. Mục đích: Đề nghị cơ quan có thẩm quyền phát hiện, xác minh và xử lý nghiêm người có hành vi vi phạm.

3. Thực hiện Kiến nghị, Phản ánh: Khi người dân muốn đề xuất giải pháp, phản ánh các bất cập, vướng mắc trong công tác quản lý nhà nước hoặc cung cấp thông tin về những vấn đề phát sinh trong đời sống xã hội.

Hướng dẫn các bước lập đơn chuẩn xác và hiệu quả

Để đơn thư được thụ lý và giải quyết đúng trình tự, thủ tục, người dân khi lập đơn cần chú ý trình bày đầy đủ các nội dung trọng tâm sau:

1. Tên loại đơn: Ghi đúng tiêu đề dựa trên mục đích thực tế (Ví dụ: Đơn khiếu nại, Đơn tố cáo, hoặc Đơn kiến nghị/Phản ánh).

2. Thông tin người làm đơn: Ghi rõ họ tên, năm sinh, số Căn cước công dân, địa chỉ thường trú, địa chỉ liên hệ hiện tại và số điện thoại để cơ quan chức năng dễ dàng liên lạc, mời làm việc khi cần thiết.

3. Nội dung vụ việc: Trình bày rõ ràng, trung thực, có trình tự thời gian và địa điểm diễn ra sự việc.

Nếu khiếu nại: Nêu rõ quyết định hành chính (số, ngày ban hành, cơ quan ban hành) hoặc hành vi hành chính bị khiếu nại.

Nếu tố cáo: Nêu rõ họ tên, chức vụ, nơi làm việc của người bị tố cáo và hành vi vi phạm cụ thể.

4. Yêu cầu cụ thể: Nêu rõ mong muốn, đề nghị cơ quan có thẩm quyền giải quyết vấn đề gì.

5. Danh mục tài liệu, chứng cứ đính kèm: Gửi kèm các bản sao quyết định, thông báo, tài liệu, giấy tờ, hình ảnh hoặc chứng cứ liên quan để làm căn cứ cho nội dung trình bày. Việc cung cấp đầy đủ thông tin, chứng cứ ngay từ đầu là yếu tố quan trọng giúp rút ngắn thời gian xác minh, xử lý đơn.

Để nâng cao hiệu quả xử lý đơn, giải quyết khiếu nại, tố cáo

Không những bắt đầu từ việc công dân lập đúng nội dung, tiêu đề đơn mà còn phụ thuộc vào việc phân loại đúng nội dung và mục đích và yêu cầu của người viết đơn. Đối với đội ngũ cán bộ làm công tác tiếp công dân và xử lý đơn thư, cần quán triệt nguyên tắc phân loại đơn theo nội dung và mục đích của người gửi, tuyệt đối không chỉ căn cứ vào tiêu đề đơn. Đây là yêu cầu nghiệp vụ quan trọng nhằm bảo đảm việc áp dụng đúng quy định của Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo và Thông tư số 05/2021/TT-TTCP, qua đó bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân và nâng cao chất lượng, hiệu quả giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Nắm vững quy định pháp luật, viết đúng loại đơn và cung cấp đầy đủ chứng cứ không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là "chìa khóa" giúp người dân bảo vệ hiệu quả, nhanh chóng nhất quyền và lợi ích hợp pháp của chính mình./.

Dương Thị Thu Huyền - Phó Trưởng phòng Nghiệp vụ 5